%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87

جمعیت و خانواده در اسلام؛ بخش دوم

این نوشتار خلاصه مطالبی است که تحت عنوان درس دانش خانواده و جمعیت در دانشگاه در طول سه ترم تدریس کردم

-ملاکات انتخاب همسر شایسته در اسلام؛

آیا ملاک ازدواج را باید بر مبنای ثروت و شهرت و مدرک و موقعیت گذاشت؟

در اسلام چه ملاکاتی ارائه شده؟

  • ایمان و تقوا: قران میفرماید:با زنان مشرک تا زمانی که ایمان نیاورده اند ازدواج نکنید،اگر چه بخاطر مال یا جمال و مقام (موقعیت)، شما را به شگفتی آورند و زنان خود را به ازدواج مردان مشرک و بت پرست تا ایمان نیاورده اند در نیاورید اگر چه (مال و زیبایی و موقعیت) آنان شما را به شگفتی آورد (زیرا) آنها شما را به سوی آتش دعوت می کنند و خداوند شما را دعوت به بهشت و آمرزش می نماید.

ممکن است یکى از ارکان خانواده مانند مرد از این ویژگى برخوردار باشد، ولى همسر او از آن بـى بـهـره باشد. براى مثال قرآن کریم از همسر حضرت نوح و حضرت لوط یاد مى کـنـد کـه تـحـت سـرپـرسـتـى آنـان بـودند. ولى عارى از ایمان بودند و از نظر مکتبى و فرهنگى خیانت کردند و به پیامبر خویش ایمان نیاوردند. قرآن این دو زن را الگوى مردم بد معرفى کرده ، مى فرماید:
ضـَرَبَ اللَّهُ مـَثَلاً لِلَّذِینَ کَفَرُوا امْرَاءَهَ نُوحٍ وَامْرَاءَهَ لُوطٍ کَانَتَا تَحْتَ عَبْدَیْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَیْنِ فَخَانَتَاهُمَا… . (تحریم : ۱۰) گـاهـى نـیز ممکن است در خانواده اى زن داراى ویژگى دین و ایمان باشد و شوهرش از آن بى بهره باشد. مانند حضرت آسیه . قرآن کریم مى فرماید: وَضـَرَبَ اللّه مَثَلا لِلَّذینَ امَنوا امرَئهَ فرعَونَ اِذ قالَت رَبِّ ابن لى عِندکَ بیتا فِى الجَنّهِ و نَجِّنى مِن فرعونَ وَ عَمَله وَ نَجِّنى مِنَ القَوم الظّالمین . (تحریم : ۱۱)

امام صادق(ع) می فرماید: «اگر مرد با زنی برای جمال یا مال ازدواج کند به همین امر واگذار می شود ولی اگر برای دیندار بودن او ازدواج کند خدا مال و جمال را نیز نصیبش می گرداند.« و نیز رسول خدا(ص) می فرماید: «هر کس با زنی برای مالش ازدواج کند خدا او را به همین امر واگذار می نماید (ما من دابه فی الارض الا علی الله رزقها……)و هر کس که برای جمالش ازدواج کند به چیزی می رسد که از آن کراهت دارد(خیلی اتفاق افتاده که برای زیبایی ازدواج کرده اما بخاطر بی اخلاقی و….. زیبایی طرف برایش ازبین رفته که هیچ متنفر هم شده از قیافه اش) و هر کسی که برای دینداری ازدواج کند خداوند هر سه را برایش جمع می کند.»

از این آیه و روایات بخوبی استفاده می شود کسانی که درصدد انتخاب همسر هستند باید ایمان و دینداری را به عنوان شرط اصلی و ضروری محسوب بدارند و برای یافتن آن کمال سعی و جدیت را به عمل آورند. والدین پسر و دختر نیز باید در انتخاب همسر برای فرزندان خود موضوع ایمان و دیانت و تقید به ضوابط و مقررات شریعت را شرط اساسی بدانند و دریافتن چنین فردی به پسر و دخترشان کمک نمایند.

  • هم کفو بودن؛ کفو در لغت به معنای شبیه و سنخیت است. (من انفسکم) . قرآن میفرماید: والطیباتُ للطیبین وَ الطَّیِّبُونَ لِلطَّیِّبَاتِ (نور/۲۶): زنان پاک با مردان پاک و مردان پاک با زنان پاک ازدواج کنند.

اولین مرحله این پاکی، ایمان و اسلام است . دومین مرحله، تقوا و پاکی از زشتی ها و پلشتی ها است. هم کفوی فقط در ایمان و تقوا نیست بلکه زن و مرد باید به لحاظ شخصیتی، تحصیلات، سن و سال ، وضعیت اجتماعی و خانوادگی باهم برابر و هم کفو باشند. نیز بلحاظ طبعشان باید باهم سازگار باشند.

  • شایستگی فرد و خانواده؛ اولیـن ویـژگـى خـانـواده بـرتـر در اسـلام ، اصـالت خـانـوادگـى و اصل و نسب پاکیزه است . اصلاب ارزشمند پدران و دامنهاى مطهر و پاک مادران که به هیچ گـونـه پـلیـدى آلوده نشده اند، چنان که در زیارتنامه امام حسین (ع ) مى خوانیم : ((اَشهَدُ اَنَّکَ کُنتَ نوراً فی الاصلاب الشامخه و الارحام المطهره)) شهادت مى دهم که تو از گوهرهاى پاک و از ارحام مطهرى .
    ایـن ویـژگـى آنچنان مهم است که امام حسین (ع ) در جریان نهضت کربلا و دست بیعت ندادن با یزید به آن استفاده مى کند ومیفرماید: من با یزید بیعت کنم ؟؟!!!، دامنهاى پاک و منزهى که من در آن پرورش یافته ام به من چنین اجازه اى نمى دهند. وراثت و مسئله ژنتیک تاثیر زیادی در برخی از صفات شخصیتی همانند حریت و شجاعت و جوانمردی و بخشش و… دارد.
    امـام عـلى (ع ) بـه مـالک اشـتـر توصیه مى فرماید که براى گزینش فرماندهان لشکر اسلام بر ویژگى اصالت و شرافت اهمیت دهد. در کتابهاى فقهى نیز براى گزینش همسر به این ویژگى ها توجه شده است .

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله :با خانواده خوب و شایسته وصلت کنید ؛ زیرا ژن اثر دارد( العرق دساس)…… داستان محمد حنفیه و امیرالمومنین

. پیامبر خدا صلى الله علیه و آله :براى نطفه هاى خود [ همسر شایسته ] گزینش کنید ؛ دایى ، یکى از دو هم بستر است . ۱

پیامبر خدا صلى الله علیه و آله :براى نطفه هاى خود ، بهترین را گزینش کنید ؛ زیرا زنان ، فرزندانى همانند برادران و خواهران خود به دنیا مى آورند .

احادیث فوق اشاره به مسئله ژنتیک و وراثت دارد. عرق به معنای ژن است.

امام صادق(ع) به فردی از اصحابش هنگامی که قصد ازدواج داشت، فرمود: بیندیش وجودت را کجا قرار می دهی؟ زن قید و بند زندگی است، پس دقت کن که خودت را به چه چیز مقید می سازی، برای زنان سنجش نیست، نه برای خوبان آنها و نه برای بدان آنان. زنان خوب را با طلا و نقره نیز نمی توان سنجید، زیرا از طلا و نقره برترند و زنان بد را با خاک هم نمی توان ارزش گذاری کرد که خاک از آنها بهتر است.

از طرفی هم به دخترها سفارش کرده اند که با مردی شایسته که شایستگی تو را دارد ازدواج کن . اگر خواستگاری با ایمان و شایسته آمد رد نکنید……

پیامبر صلى ‏الله ‏علیه‏ و ‏آله : مَنْ زَوَّجَ کَریمَتَهُ مِنْ فاسِقٍ فَقَدْ قَطَعَ رَحِمَهُ؛ هر کس دختر گرامیش را به ازدواج مردى گنه‏کار درآورد، در حقیقت نسل خود راضایع کرده است.

پیامبر اکرم:وقتی اشخاص هم شان برای خواستگاری پیش شما آمدند ، دختران خود را شوهر دهید و در کار آنها منتظرحوادث نباشی

پیامبر اکرم:وقتی کسی که خلق و دین وی مایه ی رضایت است و به خواستگاری می آید ، به او زن دهید و اگر چنین نکنیدفتنه و فساد در زمین فراوان خواهد شد.(سخت گیریهای بیمرد در ازدواج)

  • ملاک عقل وفهم و درایت ؛اکثرا اختلافات خانوادگی و کشمکش های زندگی معلول جهالت و نادانی زن و شوهر، یا یکی از آنها می باشد؛ زوجین هر چه عاقل تر باشند بهتر می توانند همسرداری کنند و وسیله آسایش و خوشی همدیگر را فراهم سازند و از اختلافات و مشکلات بکاهند. همسر عاقل، گذشت و بردباری دارد و با بهانه های کوچک و جزئی زندگی را متلاشی نمی سازد.

به علاوه، عقل و هوش زن و شوهر در فرزندان نیز تأثیر دارد، فرزندان خانواده خوش فهم و باهوش، غالبا زیرک می شوند، و برعکس حماقت و نادانی پدر و مادر نیز در فرزند تأثیر دارد، همسر باهوش و عاقل بهتر می تواند نسبت به تعلیم و تربیت فرزندانش انجام وظیفه نماید. باری عقل و درایت یکی از معیارها و ملاک های مهم و بسیار با ارزش محسوب می شود که به هنگام گزینش همسر باید کاملاً مورد توجه قرار بگیرد.

امام علی(ع) می فرماید: «ایاکم و تزویج الحمقاء فان صحبتها بلاء و ولدها ضیاع؛ با انسان احمق و نافهم ازدواج نکنید زیرا معاشرت با او بلایی است عظیم و فرزندانش نیز ضایع خواهند شد.» همچنین رسول خدا(ص) به حضرت علی(ع) فرمودند: «یا علی لا فقر اشد من الجهل و لا مال اعود من العقل؛ یا علی! هیچ فقری بدتر از نادانی و جهالت نیست و هیچ مالی سودمندتر از عقل نیست.»

و نیز امام صادق(ع) می فرماید: «العقل دلیل المؤمن؛ عقل دلیل و راهنمای مؤمن است.» از این روایات بخوبی استفاده می شود که عقل و هوش از بزرگترین معیارها و ملاک هایی است که در انتخاب همسر باید مورد توجه دختر و پسر باشد.

  • نگریستن؛ یامبر خدا صلى الله علیه و آله :کسى که خواهان ازدواج با زنى است ، [مى تواند] به آن قسمت هایى از بدن زن که او را به ازدواج با آن زن مى خوانَد ، نگاه کند

امام خمینى در تحریر الوسیله درباره شرایط نگاه کردن به نامحرم ، آورده است :
کسى که قصد ازدواج با زنى را دارد ، جایز است با این شرایط ، به او نگاه کند :
۱ . نگاه به قصد لذت بردن نباشد ؛ هرچند بداند که قهرا لذت ، با آن نگاه ، حاصل مى شود .
۲ . احتمال بدهد که با نگاه کردن ، اطلاعات بیشترى به دست مى آورد .
۳ . زنى باشد که مى توان با او ازدواج کرد ، نه مانند زن شوهردار و یا زن هاى در عِدّه .
۴ . احتمال بدهد که توافق براى ازدواج به دست مى آید ، نه این که بداند زن حتما خواستگارى را رد مى کند .

احتیاط ، اکتفا کردن در نگاه به صورت ، دست ها ، موها و زیبایى آشکار است ، هر چند اقوى ، جواز عبور از ظواهر به مچ ها و بقیه بدن بجز عورت است . همچنین ، احتیاط ، این است که نگاه کردن به بدن ، از روى لباس نازک باشد ، همان گونه که احتیاط ـ اگر نگوییم اقوى ـ ، اکتفا کردن در نگاه به همان زن مشخصى است که قصد ازدواج با او را دارد .

  • تا جای که ممکن است از ازدواج فامیلی پرهیز شود: پیامبر خدا صلى الله علیه و آله :با بیگانه (غیر خویشاوند) ، ازدواج کنید تا فرزندان مشکل دار ، به دنیا نیاورید .

منتشرشده توسط

داود موذنیان

مقالات و یادداشتهای یک طلبه

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.