مسجد تراز در اندیشه­ ی رهبر معظم انقلاب

مساجد در تار و پود تمدن اسلامی همواره جایگاهی ویژه و پرنقش داشته­ اند. با رجوع به تاریخ تمدن اسلام در میابیم که مساجد پایگاه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، علمی و … بوده اند، و عبادت بخشی از فعالیت مسجد بوده نه همه­ ی آن. این نوع نگاه به مسجد در نظام اندیشه­ ای مقام معظم رهبری که برگرفته از آموزه های ناب اسلامی و توحیدی است بعنوان یکی از خصیصه های آن محسوب میشود. مسجد در اندیشه مقام معظم رهبری صرفا محلی برای عبادت (آن هم منحصرا نماز و برخی مراسمات مذهبی) نیست بلکه جایگاه حقیقی مسجد در این نظام اندیشه ای پایگاهی برای دیانت، عبادت و معرفت است. [۱] و در بُعد عبادیِ مساجد، مسئله­ی تفکر بعنوان یکی از بهترین مصادیق عبادت مطرح میباشد. [۲]

در این نظام فکری مسجد یک قطب معرفتی است که میتواند برای جوامع اسلامی منشأ و سرآغاز حرکات و پیروزیهای عظیمی باشد.[۳] و بخش مهمی از این معرفت بواسطه حضور یک عالم دینی و فقیه در مسجد به دست می‌آید[۴]و این نشان از نقش بی­بدیل عالمان دین و فقها در معرفت بخشی به جامعه و حرکتهای اجتماعی دارد. در این نظام اندیشه ای مسجد ماهیتی مکتب گونه دارد. مکتبی که هم بُعد علمی و تفکّر و تأمل، و هم بُعد معنوی-عرفانی و تصفیه روح و مرکز اتّصال بنده به خدا و ارتباط زمین و آسمان است.[۵]

در اندیشه امام خامنه ای یکی از موثرترین علل پیروزی انقلاب اسلامی اقبال مردم و جوانان به مساجد و نقش علماء در تبدیل مساجد به عنوان مرکزی برای تعلیم، تربیت و روشنگری افکار و اذهان است[۶] و در توصیف این چنین مسجدی میفرمایند: «مسجد هسته‌ی مقاومت است، منتها مقاومت بِاَنواعه؛ مقاومت فرهنگی، مقاومت سیاسی، و درجای خود هم مقاومت امنیّتی و نظامی؛ کمااینکه در مساجد اینگونه بوده‌»[۷]. در ادامه به برخی از شاخصه­ها و مولفه های مسجد تراز که از بیانات ایشان در دیدارشان با ائمه جماعات استان تهران در مرداد ماه سال ۹۵ استخراج میشود اشاره خواهد شد:

ادامه خواندن مسجد تراز در اندیشه­ ی رهبر معظم انقلاب

رابطه عقلانیت، عدالت و معنویت در اندیشه مقام معظم رهبری

در اندیشه مقام معظم رهبری عقلانیت حقیقتی است که با دو عنصر عدالت و معنویت کامل می­شود و ترابطی تنگاتنگ بینشان حاکم است. بگونه ای که نه عدالتِ تهی از معنویت و عقلانیت، استعداد این را دارد که عدالت محسوب گردد و نه عقلانیت تهی از عدالت و معنویت، و مسئله معنویت نیز به همین نسبت است. در حقیقت؛ عدالت، عقلانیت و معنویت با هم محقق میشوند و از یکدیگر غیرقابل انفکاک هستند. در این منظومه فکری، روح و اساس کار معنویت است و عقلانیت بعنوان مهمترین ابزار کار محسوب می­گردد و نیز عدالت هدف و مسیر کار است.[۱] مسئله­ای که این یادداشت در پی آن است کشف چرایی این ترابط معنایی است که در ادامه بدان پرداخته می­شود.

-چرایی ترابط معنویت با عدالت:

سوالی که ممکن است در ذهن پدید آید این است که چه ارتباطی بین دو مفهوم عدالت و معنویت وجود دارد و دلیل این ترابط معنایی چیست؟ بر اساس نظام اندیشه­ای مقام معظم رهبری که یک منظومه فکری مبتنی بر اصل توحید و آموزه­های ناب توحیدی است و تمامی ساختارهای این نظام فکری بر این اساس بناشده، معنویت حقیقتی است که هیچ گونه نقطه عطفی با ظلم­پذیری ندارد. براین اساس انسان معنوی کسی است که در مقابل طاغوت و ظلم سر سازش فرود نمی­آود بلکه با نظام سلطه و طاغوت مبارزه خواهد کرد چراکه معنویت اصیل و حقیقی در ذات خود ظلم­ستیزی و ناسازگاری با طاغوت را همراه دارد؛ «آدم معنوى‌ایى که با ظلم مى‌سازد، با طاغوت مى‌سازد، با نظام ظالمانه و سلطه مى‌سازد، این چطور معنویتى است؟ این‌گونه معنویت را ما نمى‌توانیم بفهمیم».[۲] این عبارات، بیانگر تفاوت ماهوی و تعریفی «معنویت» در منظومه فکری مقام معظم رهبری –یا بعبارتی نظامِ اندیشه­ای توحیدی اصیل- با انواعی از «معنویت»های غیراصیل و سازشکاری است که از درون تفکرات التقاطی و سازشگرایانه­ای چون انجمن حجتیه و غیره پدید می­آید. این «معنویت» همانند «عقلانیت» در مفهوم انقلابی­گری قابل تعریف است[۳] و ترابط معنایی دارد با عدالت. چراکه از شاخصه های عدالت در نگاه اسلام سکوت نکردن در مقابل ظلم و استبداد و طاغوت است و در این رابطه احادیت و آیات بسیاری وارد شده است که برای نمونه به حدیثی از حضرت علی(ع) که خود اسطوره و اسوه کامل معنویت، عدالت و عقلانیت توأمان است اشاره و اکتفاء میکنیم: « اَحسَنِ العَدلِ نصره المظلوم؛ بهترین عدالت یارى مظلوم است» و بسیار واضح است که یکی از مهمترین ارکان یاری مظلوم، ظلم­ستیزی و مبارزه با ظالم  است. ادامه خواندن رابطه عقلانیت، عدالت و معنویت در اندیشه مقام معظم رهبری