رابطه عقلانیت، عدالت و معنویت در اندیشه مقام معظم رهبری

در اندیشه مقام معظم رهبری عقلانیت حقیقتی است که با دو عنصر عدالت و معنویت کامل می­شود و ترابطی تنگاتنگ بینشان حاکم است. بگونه ای که نه عدالتِ تهی از معنویت و عقلانیت، استعداد این را دارد که عدالت محسوب گردد و نه عقلانیت تهی از عدالت و معنویت، و مسئله معنویت نیز به همین نسبت است. در حقیقت؛ عدالت، عقلانیت و معنویت با هم محقق میشوند و از یکدیگر غیرقابل انفکاک هستند. در این منظومه فکری، روح و اساس کار معنویت است و عقلانیت بعنوان مهمترین ابزار کار محسوب می­گردد و نیز عدالت هدف و مسیر کار است.[۱] مسئله­ای که این یادداشت در پی آن است کشف چرایی این ترابط معنایی است که در ادامه بدان پرداخته می­شود.

-چرایی ترابط معنویت با عدالت:

سوالی که ممکن است در ذهن پدید آید این است که چه ارتباطی بین دو مفهوم عدالت و معنویت وجود دارد و دلیل این ترابط معنایی چیست؟ بر اساس نظام اندیشه­ای مقام معظم رهبری که یک منظومه فکری مبتنی بر اصل توحید و آموزه­های ناب توحیدی است و تمامی ساختارهای این نظام فکری بر این اساس بناشده، معنویت حقیقتی است که هیچ گونه نقطه عطفی با ظلم­پذیری ندارد. براین اساس انسان معنوی کسی است که در مقابل طاغوت و ظلم سر سازش فرود نمی­آود بلکه با نظام سلطه و طاغوت مبارزه خواهد کرد چراکه معنویت اصیل و حقیقی در ذات خود ظلم­ستیزی و ناسازگاری با طاغوت را همراه دارد؛ «آدم معنوى‌ایى که با ظلم مى‌سازد، با طاغوت مى‌سازد، با نظام ظالمانه و سلطه مى‌سازد، این چطور معنویتى است؟ این‌گونه معنویت را ما نمى‌توانیم بفهمیم».[۲] این عبارات، بیانگر تفاوت ماهوی و تعریفی «معنویت» در منظومه فکری مقام معظم رهبری –یا بعبارتی نظامِ اندیشه­ای توحیدی اصیل- با انواعی از «معنویت»های غیراصیل و سازشکاری است که از درون تفکرات التقاطی و سازشگرایانه­ای چون انجمن حجتیه و غیره پدید می­آید. این «معنویت» همانند «عقلانیت» در مفهوم انقلابی­گری قابل تعریف است[۳] و ترابط معنایی دارد با عدالت. چراکه از شاخصه های عدالت در نگاه اسلام سکوت نکردن در مقابل ظلم و استبداد و طاغوت است و در این رابطه احادیت و آیات بسیاری وارد شده است که برای نمونه به حدیثی از حضرت علی(ع) که خود اسطوره و اسوه کامل معنویت، عدالت و عقلانیت توأمان است اشاره و اکتفاء میکنیم: « اَحسَنِ العَدلِ نصره المظلوم؛ بهترین عدالت یارى مظلوم است» و بسیار واضح است که یکی از مهمترین ارکان یاری مظلوم، ظلم­ستیزی و مبارزه با ظالم  است. ادامه خواندن رابطه عقلانیت، عدالت و معنویت در اندیشه مقام معظم رهبری