درآمدی بر انتظارات رهبر معظم انقلاب از حوزه­های علمیه(قسمت اول)

بسم الله الرحمن الرحیم

منتشر شده در ماهنامه مبلغان

حضور حضرت معصومه سلام الله علیها در شهر مقدس قم چنان حیاتی بدان دیار بخشید که موجب گردید قم و بلکه تمام ایران بعنوان مرکز اصلی معارف اهل بیت تبدیل گردد و امروز هم بمثابه قلبی فعال در پمپاژ معارف اسلامی در پیکره جهان اسلام باشد. حوزه علمیه امروز مدیون همین حضور حیات بخش است. و بواسطه اینچنین حوزه­ای بزرگان بسیاری رشد کردند که همچون ستارگانی در طالع تشیع می­درخشند. و امروز به برکت انقلاب اسلامی که خود ثمره علمی، اجتهادی، بصیرت دهی و آگاهی بخشی و مبارزاتی حوزه و بزرگان آن و در راس آنان حضرت امام خمینی(ره) است، حوزه علمیه از هر دوران دیگری موثرتر و دارای موقعیت حساس­تری میباشد. و به تعبیر مقام معظم رهبری: «حوزه علمیه بخصوص حوزه قم در هیچ دوره ای از تاریخ خود به قدر امروز مورد توجه افکار جهانی و انظار جهانی قرار نداشته است….امروز حوزه علمیه قم که در قله حوزه های علمیه قرار دارد یک چنین موقعیت حساسی را داراست…. حوزه علمیه بخصوص حوزه قم مادر این نظام است، بوجود آورنده و مولد این انقلاب و این حرکت عظیم است. یک مادرچگونه میتواند  از زاده خود، از فرزند خود غافل بماند…»[۱] « اگر روحانیت نبود شما بدانید این نظام تشکیل نمیشد، این انقلاب پیروز نمیشد، تا صد سال دیگر هم پیروز نمیشد»[۲]. حضرت امام خامنه­ای حوزه علمیه را بعنوان مادر و مولد انقلاب اسلامی می­خوانند و قطعا حوزه به عنوان مادر انقلاب در قبال فرزند خویش مسئولیت و وظایفی دارد که مقام معظم رهبری در طی سالیانی این وظایف را معرفی و مطالبه کرده­اند. از این رو بایسته است که حوزه علمیه بازخوانی مطالبات رهبری و تحلیل و واکاوی آنها و سپس عملیاتی کردن آنها را سرلوحه کار خویش قرار دهد. براین اساس این نوشتار قصد دارد تا گوشه­ای از مطالبات رهبری را در حد توان و مجالش عنوان کند.

  1. منحصر نشدن فعالیتهای علمی حوزه در فقه و اصول، و رفتن به سمت رشته­ها تخصصی؛

عدم انحصار علمی حوزه در فقه و اصول و رفتن به سوی گرایش­های تخصصی در کنار دروس متداول حوزه از مطالبات جدی رهبری بوده است، ایشان در این زمینه می­فرمایند: «وقتی ما میگوئیم فلان رشته‌ها بیاید، فلان کارها انجام بگیرد، بعضی میگویند آقا شما به فقه و اصول بی‌اعتنائی کردید؛ ما در حوزه، دیگر صاحب جواهر یا شیخ انصاری متخرج نداریم. این جزو حرفهای رائج است. من این حرف را قبول ندارم»[۳]

ایشان در ردّ این حرف دولیل ذکر می­کنند: ادامه خواندن درآمدی بر انتظارات رهبر معظم انقلاب از حوزه­های علمیه(قسمت اول)

وظایف حوزه علمیه نسبت به شعار سال ۹۶؛ حوزه تئوریک

بسم الله الرحمان الرحیم

نام گذاری سالها از سوی مقام معظم رهبری، که به مثابه یک سیاست گذاری کلان و تعیین خط و مشی کشور در یک ساله جاری است، برای تمامی نهادها و دستگاههای اجرایی، مدیرتی، فرهنگی و غیره حامل یک مشی سیاستگذاری، مدیریتی و اجرایی بوده که آنها را مکلف میسازد به تحقق آرمان، هدف و سیاستی که از جانب عالیترین مقام کشور وضع و به آنها ابلاغ شده است. حوزه علمیه به عنوان یک نهاد انقلابی، فکری، فرهنگی و علمی یکی از مهمترین مخاطبین این سیاست گذاری از سوی رهبری معظم میباشد که در تئوریزه کردن، تبیین، تبلیغ و تحقق شعار سال نقشی انکارناشدنی و پراهمیت دارد. به نظر میرسد نقش حوزه علمیه در سه حوزه تئوریک، تبلیغ و عمل قابل واکاوی باشد که در نوشتار پیش رو نقش حوزه علمیه را نسبت به شعار امسال در حوزه تئوریک بررسی میکنیم. و به امید خداوند در نوشتارهای بعدی حوزه های تبلیغ و عمل را نیز بررسی خواهیم کرد.

*حوزه تئوریک:

با توجه به سرمایه ها و پشتوانه های علمی حوزه علمیه، جایگاه و نقش حوزه و روحانیت در حوزه تئوریک نقشی بی­بدیل است که این نقش را میتوان در چندین شاخه مورد تفحص قرار داد که در ذیل به برخی از آنها اشاره میشود:

الف) تبیین مبانی تولید: از شاخه هایی که میتوان در حوزه تئوریک بدان اشاره کرد نقش حوزه علمیه و روحانیت در تئوریزه کردن و تبیین مبانی تولید است که باید با رویکردی اجتهادی بدان پرداخت و مبانی، اصول و مولفه­های آن در بستر فقه با توجه به منابع اجتهادی استخراج و تولید شود. یکی از دلایل ضرورت حمایت از تولید ملی، ضرورت عملی ساختن اصل عزت مسلمانان در برابر کفاراست. عزت مندی دارای جوانبی است که بخش مهمی از آن منوط، به ساماندهی امور دنیا و تأمین معاش و تقویت اقتصاد است. پس، اصل عزت مندی مسلمانان اقتضا می کند که به مسائل مالی و اقتصادی اهمیت مضاعفی بدهیم. ادله دیگری که در حمایت از تولید داخلی باید مورد توجه قرارداد، ادله ای هستند که از اتلاف و تبذیر و اسراف اموال نهی می کنند. [۱] زیرا زمانی که به مقدار عظیم منابع ارزی و مالی که بواسطه عدم حمایت از تولید ملی و واردات محصولاتی که میتوان در داخل ساخته شود و نیز به ضرری که در پی رکود تولید به سرمایه­های انسانی و مالی کشور وارد میشود بیاندیشیم مفهوم واقعی اتلاف و اسراف را بهتر میابیم. ادامه خواندن وظایف حوزه علمیه نسبت به شعار سال ۹۶؛ حوزه تئوریک